Hồ Gươm Hà Nội - Viên ngọc Lục Thủy thời xa xưa của nước Việt Nam

Hồ Gươm Hà Nội - Viên ngọc Lục Thủy thời xa xưa của nước Việt Nam

28-08-2018 84 Comments 494 Views

Người Việt, nhất là những du khách khi đến Hà Nội du lịch hay những người dân sinh sống tại nơi đây, dù ở bất cứ nơi đâu trong nước hay ngoài nước, nhưng mỗi khi nhớ về Hà Nội là lại nhắc đến Hồ Gươm với nỗi niềm tha thiết.

Truyền thuyết về Hồ Gươm

Hồ Gươm Hà Nội

Hồ Gươm Hà Nội

Hồ Gươm có tự bao giờ, không thấy tài liệu nào nói chính xác. Chỉ biết, cách đây chừng 6 thế kỷ, vào năm 1490, theo bản đồ thời Hồng Đức có tên là Trung Đô đồ thì chung quanh kinh thành khi ấy vẫn mênh mang nước.

Hồ Gươm là một phân lưu của sông Hồng có hình loe thắt không đều nhau chạy dài từ phố Hàng Đào, qua phố Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt, tới Hàng Chuối rồi lại thông ra sông Hồng. Nơi loe nhất gọi là hồ, rộng gấp nhiều lần sông Tô, nước quanh năm xanh biếc.

Hồ xưa có nhiều tên gọi như Hồ Lục Thủy, hồ Tả Vọng, Hữu Vọng, hồ Thủy Quân. Nhưng cái tên Hồ Gươm, còn gọi là Hồ Hoàn Kiếm xuất hiện vào đầu thế kỷ 15 khoảng năm 1428, gắn với truyền thuyết Vua Lê Thái Tổ trả lại gươm báu cho Rùa thần, sau khi đánh đuổi giặc nhà Minh ra khỏi bờ cõi đất nước, được nhắc đến nhiều nhất, trở nên gần gũi, thân thương trong lòng người Hà Nội.

Trải qua nhiều biến đổi của thời gian, sự bồi đắp vơi đầy của lịch sử, cái nơi loe ra, rộng nhất có màu xanh lục huyền ảo với truyền thuyết hào hùng và lãng mạn ấy, giờ đã trở thành di sản kiến trúc văn hóa, viên ngọc quý long lanh giữa lòng Hà Nội ngàn năm tuổi.

Hà Nội vốn là vùng đất của cây xanh, mặt nước. Qua hơn 130 năm đô thị hóa, nếu tính từ năm 1875, khi người Pháp bắt đầu thực hiện chính sách cai trị và khai thác thuộc địa cho đến sau khi miền Bắc được giải phóng 1954, rồi tiếp tục đến năm 1985 và đặc biệt từ những năm đổi mới đến nay, rất nhiều sông hồ Hà Nội bị biến mất, bởi công cuộc xây dựng, cải tạo và mở rộng Thủ đô.

Nhưng may thay, trong cái cuộc xoay vần thế sự và xây dựng ào ạt bằng mọi giá của con người thì Hồ Gươm, cái hồ nhỏ bé, xinh xắn và huyền thoại, rộng hơn 11ha, nằm ở trung tâm Hà Nội, giáp khu phố cổ 36 phố phường với Tháp Rùa, đền Ngọc Sơn, cầu Thê Húc, Tháp Bút, Đài Nghiên và cụ Rùa hàng trăm tuổi kia, hầu như không bị ảnh hưởng nhiều.

Cảnh đẹp Hồ Gươm

Cảnh đẹp Hồ Gươm

Hồ vẫn quanh năm xanh mướt màu lục thủy. Chung quanh hồ vẫn thướt tha hàng liễu rủ. Những cây lộc vừng cổ thụ vẫn lặng lẽ thả từng chùm dây hoa đỏ như muôn ngàn chiếc đèn lồng nhỏ tí xíu, lung linh trên mặt hồ vào cuối xuân đủ làm du khách ngẩn ngơ, rung động.

Hơn 10 năm trở lại đây, Hồ Gươm luôn được chính quyền thành phố quan tâm, chăm sóc, từ trồng thêm cây, trồng hoa, thảm cỏ, lát đá, gạch màu, lắp đèn chiếu sáng trên con đường dạo quanh hồ đến chỉnh trang các công trình kiến trúc làm cho Hồ Gươm càng thêm đẹp, thêm hấp dẫn.

Hồ Gươm - một cái đèn kéo quân khổng lồ

Hồ Gươm không lớn, không mênh mông như Hồ Tây mà nhỏ bé, nhưng lại có vị trí thật đặc biệt, thật thiêng liêng mà không một nơi nào trong thành phố này có được.

Nằm ở vị trí trung tâm, hồ là nơi kết nối giữa khu phố cổ với khu phố Tây theo phong cách kiến trúc quy hoạch châu Âu mà người Pháp thực hiện cách đây hơn thế kỷ. Hồ như lòng bàn tay và các ngón tay là những con đường thân quen của Hà Nội, từ các phố Hàng Ngang, Hàng Đào, Cầu Gỗ, Lương Văn Can, Lò Sũ của khu phố cổ đến phố cũ Bảo Khánh, Nhà Thờ, Tràng Thi, Hàng Bài, Đinh Tiên Hoàng, Tràng Tiền, Hàng Khay, Bà Triệu Tất cả như những dòng sông phố chảy về Hồ Hoàn Kiếm.

Nữ văn sỹ người Anh C. Hawland, khi đến Hà Nội đã thật tinh tế nhận xét, Hồ Gươm như một cái đèn kéo quân khổng lồ, kéo nhịp sống nơi đây quay mãi, quay mãi theo dòng thời gian vô cùng tận.

Tôi còn nhớ, vào những năm cuối thập niên 50 và 60, dân cư Hà Nội còn chưa đông đúc như bây giờ, giao thông trong thành phố chủ yếu bằng xe đạp, xe máy ít. Ôtô con càng hiếm, chủ yếu là xe com măng ca, thi thoảng mới gặp chiếc xe Pôpêđa do Liên Xô sản xuất dành cho cán bộ cao cấp chạy quanh bờ hồ.

Đi lại công cộng chỉ có tàu điện, chưa có xe buýt. Bên bờ hồ, phía nhà Ủy ban Hành chính thành phố có đường tàu điện chạy từ chợ Mơ qua phố Bạch Mai, phố Huế, Hàng Bài lên bờ hồ đến chợ Đồng Xuân, tháp nước Hàng Đậu, Quán Thánh rồi Thụy Khuê đến Bưởi.

Truyền thuyết hồ Gươm

Truyền thuyết hồ Gươm

Bến tàu điện Bờ Hồ ở chỗ nay là tòa nhà thương mại một thời có tên là hàm cá mập. Thời ấy, người Hà Nội không ai là không đi tàu điện, bởi cái sự thuận tiện của nó mà giá lại rẻ, chỉ mất 5 xu là có thể đi từ bờ hồ vào đến tận ga cuối mãi tít Hà Đông.

Những ngày nghỉ học, tôi và mấy đứa bạn cùng phố thường rủ nhau ra bờ hồ nhảy tàu lên chơi Bách Thảo, Thụy Khuê. Chao ôi. Cái tiếng tầu điện leng keng! leng keng đều đặn từ sáng sớm tinh mơ cho đến giữa đêm khuya bất kể mưa nắng, thời gian dẫu đã mấy chục năm rồi, vẫn cứ còn leng keng đâu đây trong ký ức của một thời thơ trẻ.

Ngày xưa ấy, cụm từ đi chơi Bờ Hồ rất quen thuộc không chỉ với lũ trẻ con chúng tôi, mà trong nhà, khi nào khen con trẻ ngoan, chăm học, người lớn thường hay bảo: Cho đi chơi ăn kem Bờ Hồ.

Những ngày hè oi ả, nóng nực, được ra Bờ Hồ chạy nhảy, hóng những cơn gió mát lành từ hồ, rồi được ăn một que kem Thủy Tạ, Bốn Mùa thì khoái biết chừng nào.

Tin Liên Quan